فانتزی / ژان ژاک سولی - گی للون / محمد مجلسی

فانتزی و اساسا آهنگی است برای موسیقی « سازی » ، که در قرن شانزدهم به رشد و نمو رسید و از نظر ساخت و پرداخت به ریچرکاره می ماند، که فرمی است کنترپوانتیک که قبلا به خصوص در ایتالیا به وجود آمده بود.

در ایتالیا گابریلی، و وکی فانتزی هایی در آن روزگار ساخته بودند، و در انگلستان ویلیام برد فانتزی هایی برای آنسامبل ویول ساخت، و در فرانسه گی یه، و دو کوروا، و در اسپانیا کابه زون فانتزی هایی تصنیف کرده بودند.

در قرن هفدهم نوازندگان و آهنگسازانی مانند کوپرن، و له بگ به این گونه فانتزی ها با پریلودی برای کلاوسن ظرافت و زیبایی بیشتری بخشیدند، و به آن خصوصیات بداهه نوازی دادند، در آلمان نیز س.شیدت از ریچر کاره های ایتالیایی و فانتزی های انگلیسی الهام گرفت و آهنگهایی ساخت، و آهنگساز دیگری به نام یوهان یاکوب فرو برگر، فانتزی هایی به وجود آورد که به کانتزون های « سازی » شباهت داشت. ( کانتزون اصطلاحی است که در قرن شانزدهم برای آواز سبک یک صدایی یا بیشتر به کار می رفت. )

بعد از مرگ فرسکو بالدی (1964)، استادان ایتالیائی تا قرن هجدهم فانتزی را کنار گذاشتند و بیشتر به سونات و سمفونی روی آوردند. اما یوهان سباستین باخ بر عکس به فانتزی علاقه مند شد و فانتزی هایی برای ارگ و کلاوسن در قالب پرلود یا توکاتا ساخت : ( فانتزی در دو مینور با شماره ی 562 - فانتزی کروماتیک و فوگ در ر مینور با شماره 903 ). و بعد از باخ آهنگسازانی مانند ویلهلم فریدمن، و کارل فیلیپ امانوئل باخ، این کار را ادامه دادند، و فانتزی در دست آنها پر از احساسات و عواطف شد، که از خصوصیات رمانتیک های بعدی بی بهره نبود.

و اما بعضی از استادان سبک کلاسیک در فانتزی اثری عمیق به جای گذاشتند و به قول آندره هودیر فانتزی به صورت نوعی سونات، با ترکیب و اندامی نرم تر و منعطف تر درآمد. که فانتزی در دو مینور برای پیانو k.475 موتسارت، فانتزی با موومان آهسته و با اجرای کوارتت اپوس 76 شماره 6 هایدن، و سونات به طرز فانتزی اپوس 27 بتهوون شاهدان این مدعا هستند. شوبرت با فاتزی مسافر، برای پیانو اپوس 15، برامس با فانتزی برای پیانو اپوس 116، و مندلسون و شوپن و شومان و لیست نیز فانتزی هایی ساختند و اصولاً آهنگسازان رمانتیک که اصرار داشتند قوانین و قواعد مورد قبول کلاسیک ها را درهم بشکنند و موسیقی را از قید این قواعد رها سازند به فانتزی غالباً فرم سوناتی نا منظم، یا واریاسیون آزاد می دادند، در پایان قرن نوزدهم مجموعه ای از موتیف های اپرا و اپرا کمیک برای پیانو یا ارکستر کوچک را فانتزی می نامیدند و آثاری آشفته و بی نظم در این قالب به وجود آوردند که جذابیت چندانی نداشتند و ارزش و اعتبار نیافتند.

در قرن بیستم آهنگسازانی همانند گابریل فوره با فانتزی برای پیانو و ارکستر، و داریوس میلو با فانتزی پاستورال برای پیانو و ارکستر، آندره ژولیوه با فانتزی - کاپریس برای فلوت و پیانو، و وان ویلیامز با چند فانتزی، و شونبرگ با فانتزی برای ویولون و پیانو به فانتزی جائی دوباره بخشیدند.

در پایان چند اثر در این فرم به شما معرفی می گردد:

باخ : فانتزی کروماتیک و فوگ برای کلاوسن BWV. 903

باخ : فانتزی و فوگ برای کلاوسن BWV. 904

باخ : فانتزی و فوگ برای ارگ به شماره های 537 - 542 - 562 - 563 - 570 - 572

موتسارت : فانتزی برای پیانو KV.397 و KV.475

بتهوون : فانتزی برای پیانو اپوس 77

شوبرت : فانتزی برای پیانو D.760 « مسافر » و D.940

شوبرت : فانتزی برای ویولون و پیانو D.934

مندلسون : فانتزی پیانو اپوس 28

شومان : فانتزی پیانو اپوس 17

برامس : فانتزی پیانو اپوس 116

شوپن : فانتزی پیانو اپوس 49

شوپن : فانتزی برای پیانو و ارکستر اپوس 13

لیست : فانتزی مجارستان برای پیانو و ارکستر S.123

بروخ : فانتزی اسکاتلندی اپوس 46

فوره : فانتزی برای پیانو و ارکستر اپوس 111

اسکریابین : فانتزی پیانو اپوس 28

دبوسی : فانتزی برای پیانو و ارکستر

ون ویلیامز : فانتزی روی تمی از تاماس تالیس

ون ویلیامز : فانتزی آستین سبزها

میو : فانتزی پاستورال برای پیانو و ارکستر اپوس 188

شونبرگ : فانتزی برای ویولون و پیانو اپوس 47