سوئیت / ژان ژاک سولی - گی للون / محمد مجلسی

سوئيت موومانهای پياپی رقص است، كه تعداد و خصوصيات اين رقص ها و چگونگي پيوند و تناسب آنها با يكديگر در طی قرنها تغيير و تحول بسيار داشته است . سوئيت از قديمی ترين فرمهای موسيقی است و به گفته آندره هودير به قرون وسطي باز ميگردد که در رقص های دو به دوی گروهي این گونه آهنگ ها به کار می آمد. اما سوئيت در قرن شانزدهم شکل و رنگ، و اصول و قواعد كلی خود را پيدا كرد که در آن هنگام سوئیت و را با پيوند دو موومان رقص می ساختند، كه رقص اول حركتی ملايم و معتدل داشت، و رقص دوم سريع و پرنشاط بود. و رفته رفته اين اصول و قواعد كامل تر شد به خصوص بعد از اينكه عودنوازان به اين نوع از موسيقی توجه پيدا كردند، و رقابت بين نوازندگان پیش آمد،سوئیت دامنه ی وسیع تری یافت. سوئیت گاهی از پيوند پنج رقص گوناگون پدید می آید، که غالباً این رقص ها با تنالیته ی واحدی در کنار یکدیگر قرار می گرفتند.

در نيمه دوم قرن هفدهم كه آهنگسازان به موسيقی «سازی » توجه بيشتری پيدا كردند، به خصوص به ياری آهنگسازان آلمانی نظير فروبرگر( froberger ) ، كوناو( kuhnau ) ، پاكلبل ( pachelebel ) ، بوكستهود ( buxthude ) ، سوئیت به فرم ثابت خود رسید و قواعد و اصول آن مشخص شد، و به این ترتیب سوئيت در طرح جديد و ثابت خود دارای چهار موومان بود : آلماند، کورانت، ساراباند و ژیگ، كه از رقصهای مشهور آن روزگار بودند. و گاهی رقص های ديگری نيز به آنها افزوده می شد، و مقدمه یا يك پرلود، و همچنين دوبل هايی كه در واقع وارياسيون تزئينی رقص قبلی بود داشت که این طرح مورد قبول همه ی موسیقی دانان قرار گرفت. و بعد از مدتی اين طرح به كمال خود نزديك شد، و هر موومان به دو قسمت شد ، كه قسمت اول لحن اصلی سوئيت را داشت و بسوی تناليته ی نمايان می رفت ، و در قسمت دوم با مدلاسيونهای گوناگون به سوی لحن اصلی باز می آمد: سوئيت های فرانسوا كوپرن در پايان قرن هفدهم بر اساس همین پایه ها ساخته شده است.

در قرن هجدهم يوهان سباستين باخ سوئيت را از نظر فرم به بالاترين مرحله ی كمال رساند. و آثاری در این زمینه ساخت مانند: شش سویت انگلیسی، شش سوئیت فرانسوی، شش سوئيت آلمانی، یا پارتيتا براي سازهای شستي دار، و سه سونات و سه پارتيتا برای ويولن تنها، شش سوئيت برای ويولنسل تنها، و جهار سوئيت يا اوورتور برای اركستر، و هم زمان با او آهنگسازانی چون ژان فيليپ رامو سوئيت هايی برای كلاوسن ساختند، و گئورك فريدريش هندل سوئيت هايی برای اركستر. و اما از نيمه دوم قرن هجدهم ، فرم باروك سوئيت رو به انحطاط گذاشت، و ديورتی منتو و سرناد جانشين آن شدند، و در حقيقت سونات و سمفونی كلاسيك خوش درخشيدند و سوئيت را در سايه خود پنهان كردند .

با اين وصف در قرن نوزدهم و ابتدای قرن بيستم سوئيت به صورت های گوناگون در آمد . راول سوئيت « آرامگاه كوپرن» را نوشت و شوئنبرگ سوئيت اپوس 25 را. و از طرف ديگر سوئيت با فرم های سازی ديگر، و حتی با اپرا، و باله و موسيقی صحنه در آميخت، و موسيقيدانانی مانند چايكوفسكی و استراوينسكی، و بيزه، و برگ ، از اين گونه سوئيت ها ساختند. و موسوروگسكی نيز در « تابلوهای يك نمايشگاه » سوئيتی ساخت كه ساختاری مينياتوری مانند داشت.

در پایان چند اثر زیبا در این فرم به شما معرفی می گردد:

کوپرن : چهار کتاب برای هارپسیکورد

باخ : پارتیتا شماره 6 برای هارپسیکورد BWV.830

باخ : پارتیتا شماره 2 برای ویولن BWV.1004

باخ : سوئیت شماره 5 ویولنسل BWV.1011

باخ : چهار سوئیت برای ارکستر شماره های BWV.1066 الی BWV.1069

هندل : سوئیت های آب

هندل : سوئیت آتش بازی سلطنتی

رامو : سوئیت هایی برای هارپسیکورد

موسورگسکی : سوئیت « تابلوهای یک نمایشگاه »

مندلسون : سوئیت « رویا در شب نیمه تابستان اپوس 61 »

نیلسون : سوئیت الادین

یاناچک : سوئیت برای ارکستر زهی

چایکوفسکی : سوئیت هایی به شیوه موتسارت

فوره : سوئیت پلائاس و ملیزاند اپوس 80

کدای سوئیت هاری یانوس

بارتوک : سوئیت رقص

بیزه : سوئیت های آرلزین

استراوینسکی : سوئیت « پولچینلا »

راول : سوئیت « آرامگاه کوپرن »

دبوسی : سوئیت برگاماسک

شونبرگ : سوئیت برای پیانو اپوس 25

بریتن : سوئیت هایی برای ویولنسل

هولست : سوئیت سیارات

لالو : سوئیت نامونا

گریگ : سوئیت های پرگنت اپوس 46 و 55

گریگ : سوئیت هولبرگ : اپوس 40

برگ : سوئیت غنایی برای کوارتت زهی

برگ : سوئیت سمفونیک « لولو »

پروکوفیف : سوئیت ستوان کیجه اپوس 60

پروکوفیف : سوئیت اسکوتیایی اپوس 20

راخمانینف : سوئیت برای دو پیانو اپوس 5 و 17

شوستاکویچ : سوئیت های جاز

شوستاکویچ : سوئیت خرمگس اپوس 97

سیبلیوس : سوئیت کارلیا اپوس 11

سیبلیوس : سوئیت اپوس 22

آلبنیز : سوئیت اسپاگنول اپوس 47

گرانادوس : سوئیت « Goeescas »